Oktober 2026

In oktober 2026 verschenen verschillende berichten over de toekomst van de Nederlandse procesindustrie. De industriële productie steeg, maar de chemische industrie bleef achter. Tegelijkertijd ontstond onzekerheid over Shell Moerdijk en liet BASF zien hoe parttime werken in ploegendienst mogelijk is. Ook waren er ontwikkelingen rond verduurzaming en het vertrouwen van industriële producenten.

Op 9 oktober maakte het CBS bekend dat de Nederlandse industriële productie in augustus 2026 met 12% was gestegen ten opzichte van een jaar eerder. Het was de grootste stijging in ruim vier jaar.

De verschillen tussen bedrijfstakken waren groot. De machine-industrie produceerde 45,1% meer dan een jaar eerder. In de chemische industrie daalde de productie juist met 4,1%. De voedingsmiddelenindustrie liet een bescheiden groei van 0,9% zien.

De cijfers laten zien dat de ontwikkeling per sector sterk verschilt. Voor de procesindustrie is vooral de terugval in de chemie opvallend, terwijl de totale industriële productie juist toenam.

Bron: CBS – Productie industrie in augustus 12 procent hoger dan jaar eerder

Op 12 oktober riepen vakbonden FNV en CNV Shell op om duidelijkheid te geven over de toekomst van het chemiecomplex in Moerdijk.

Volgens de vakbonden worden verschillende toekomstscenario’s besproken, waaronder verkoop, herstructurering en mogelijke sluiting. Op het complex werken naar schatting 1.400 medewerkers. Daarnaast zijn veel werknemers van onderaannemers afhankelijk van de activiteiten op het terrein.

De vakbonden willen afspraken maken over werkzekerheid, arbeidsvoorwaarden en de betrokkenheid van medewerkers bij toekomstige besluiten. Zij stellen onder andere vijf jaar werk- en baanzekerheid voor.

Een definitief besluit over sluiting was op dat moment niet bekendgemaakt. De onzekerheid maakt wel duidelijk hoeveel invloed veranderingen bij grote chemiebedrijven kunnen hebben op werknemers en de regionale werkgelegenheid.

Bronnen: FNV – Shell moet duidelijkheid geven over toekomst Moerdijk en FNV – Voorstellen voor werk en toekomst bij Shell Moerdijk

Parttime werken is in een vijfploegendienst niet altijd eenvoudig te organiseren. Toch biedt BASF in Heerenveen medewerkers deze mogelijkheid.

Op 12 oktober berichtte branchevereniging VNCI dat inmiddels bijna 20% van de ploegendienstmedewerkers bij BASF gebruikmaakt van de regeling.

Om de bezetting en veiligheid te waarborgen, moeten medewerkers minimaal een half jaar vooraf aangeven of zij parttime willen werken. Ook heeft BASF een roulatiesysteem ontwikkeld om vrije dagen te verdelen.

Het voorbeeld laat zien dat flexibelere werktijden ook binnen een continu productieproces mogelijk kunnen zijn. Daarvoor zijn wel duidelijke afspraken nodig over de planning, inzetbaarheid en benodigde kwalificaties van operators.

Bron: VNCI – Parttime ploegendiensten bij BASF

Op 19 oktober publiceerde TNO onderzoek naar de verduurzaming van de Europese chemische industrie. Daarbij werd specifiek gekeken naar Nederland, Vlaanderen en Noordrijn-Westfalen.

Volgens TNO kunnen bestaande fabrieken en industriële voorzieningen een belangrijke rol blijven spelen. Door fossiele grondstoffen geleidelijk te vervangen door hernieuwbare of gerecyclede alternatieven, hoeft verduurzaming niet automatisch te betekenen dat fabrieken worden afgebouwd.

Ook elektrificatie van productieprocessen biedt mogelijkheden. Daarvoor zijn volgens TNO wel voldoende betaalbare energie, geschikte grondstoffen en economisch haalbare investeringen nodig.

Het onderzoek beschrijft mogelijke ontwikkelrichtingen voor de chemische industrie. Of bedrijven deze veranderingen daadwerkelijk kunnen doorvoeren, hangt onder andere af van kosten en beschikbare infrastructuur.

Bron: TNO – Europa’s chemische industrie kan verduurzamen zonder haar fundament te verliezen

Op 15 oktober maakte branchevereniging VNCI bekend dat BioBTX een subsidieovereenkomst heeft ondertekend voor het PETRA-project in Delfzijl.

Het Europese Innovation Fund draagt €20,8 miljoen bij aan de bouw van een fabriek die moeilijk recyclebaar plastic afval gaat verwerken tot grondstoffen voor de chemische industrie.

De installatie moet jaarlijks ongeveer 20.000 ton gemengd plastic afval verwerken. Daaruit wil BioBTX onder andere circa 10.000 ton hernieuwbare aromatische olie produceren. Deze grondstof kan worden gebruikt voor producten zoals kunststoffen en geneesmiddelen.

Volgens de eerder bekendgemaakte planning begint de bouw naar verwachting begin 2027 en moet de fabriek medio 2028 worden opgestart.

Bronnen: VNCI – BioBTX ontvangt subsidie uit EU-innovatiefonds en VNCI – Investeringsbeslissing PETRA-fabriek

Het CBS publiceerde op 29 oktober nieuwe cijfers over het producentenvertrouwen.

De vertrouwensindicator voor de Nederlandse industrie daalde van 4,2 in september naar 2,3 in oktober. Daarmee waren producenten per saldo nog positief, maar minder dan een maand eerder.

Bij raffinaderijen en chemische bedrijven daalde de indicator van 1,1 naar -0,5. Ook in de voedingsmiddelenindustrie nam het vertrouwen af, van 1,8 naar 0,3.

Het producentenvertrouwen geeft aan hoe bedrijven hun orderpositie, voorraden en verwachte productie beoordelen. Het is geen meting van de daadwerkelijke productie in oktober.

Bron: CBS – Producentenvertrouwen industrie

De nieuwsberichten uit oktober laten verschillende ontwikkelingen zien. De industriële productie groeide, maar niet in iedere branche. Bij Shell Moerdijk vroegen werknemers om duidelijkheid over hun toekomst, terwijl BASF liet zien dat een andere inrichting van ploegendiensten mogelijk is.

Tegelijkertijd wordt gewerkt aan nieuwe productieprocessen en het hergebruik van grondstoffen. De plannen van BioBTX en het onderzoek van TNO laten zien welke technische mogelijkheden worden onderzocht en ontwikkeld.

Voor operators, onderhoudsmonteurs en andere technische medewerkers zijn dit relevante ontwikkelingen. Veranderingen in productieprocessen, investeringen en personeelsbeleid kunnen gevolgen hebben voor hun dagelijkse werk.

Procestechniek.nl verzamelt iedere maand nieuws over de industrie, technische ontwikkelingen en de arbeidsmarkt.